رساله آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

امر به معروف و نهی از منکر

  مسأله۲۸۵۹.  امر به معروف و نهی از منکر، یکی از تعالیم مهمّه اسلامی است که حیثیت و شرافت و بقاء عزت و ترقی و تعالی مسلمانان و اجرای احکام و جلوگیری از فحشا و فساد و تأمین امنیت اجتماعی به آن وابسته است.

  مسأله۲۸۶۰.  اگر معروف، واجب باشد و انسان ملتفت شود که شخصی آن را ترک می‎کند امر به آن ـ با شرایطی که بعداً ذکر می‎شود ـ واجب است.

  مسأله۲۸۶۱.  معروف اگر مستحب باشد امر به آن مستحب است و چون منکر عبارت است از فعل قبیح حرام، نهی از آن واجب است و وجوب، در هر دو، وجوب کفایی است و به فعل دیگری، ساقط می‎شود.

 شرایط امر به معروف و نهی از منکر

  مسأله۲۸۶۲.  شرایط امر به معروف و نهی از منکر پنج چیز است:

اول ـ آن که آمر و ناهی، معروف و منکر را بشناسد و یقین داشته باشد بوجوب معروف و حرمت منکر، و ایمن باشد از اشتباه خودش.

دوم ـ آن که احتمال بدهد که امر و نهی او تأثیر داشته باشد، پس اگر احتمال عقلایی ندهد که امر و نهی او اثر دارد، وجوب آن ساقط می‎شود.

سوم ـ آن که کسی که واجب را ترک نموده و یا فعل حرام را به جا آورده، اصرار به آن داشته باشد، پس اگر بداند که مرتدع شده و بعد مرتکب نمی‎شود ساقط می‎شود.

چهارم ـ آن که واجب بودن معروف و حرام بودن منکر در حق فاعل، منجَّز و ثابت باشد و در ترک واجب و فعل حرام عذری نداشته باشد، پس اگر فاعل معتقد باشد به مباح بودن فعل حرامی و یا به جواز ترک واجبی در این صورت امر به معروف و نهی از منکر، ساقط می‎شود. و همین طور است در هر موردی که تارک واجب و فاعل حرام عذر داشته باشد. بلی از راه تنبیه غافل و ارشاد جاهل، تنبیه و ارشاد، لازم است.

پنجم ـ آن که در امر و نهی او مفسده و ضرری نباشد، پس با احتمال عقلایی به ضرر و مفسده، ساقط می‎شود.

 درجات امر به معروف و نهی از منکر

  مسأله۲۸۶۳.  لازمه ایمان به خداوند متعال و ایمان به انبیاء عظام صلوات الله علیهم اجمعین و ایمان به احکام الهی آن است که شخص مؤمن، قلباً از منکر و معصیت خداوند متعال، منزجر باشد و منکر را قلباً انکار کند.

  مسأله۲۸۶۴.  چون مقصود از امر به معروف و نهی از منکر آن است که مرتکب فعل حرام و ترک واجب، این عمل را ترک کند پس‎اگر به مجرد اظهار کراهت از این عمل ـ ولو به اعراض و ترک معاشرت و مراوده ـ مرتکب، مرتدع می‎شود و ترک می‎کند، کافی است در اداء وظیفه امر به معروف و نهی از منکر و حاجت به امر و نهی علاوه نیست و این، درجه اول از امر به معروف و نهی از منکر است.

  مسأله۲۸۶۵.  درجه دوم از امر به معروف و نهی از منکر آن است که اگر مرتکب منکر، با اظهار کراهت، ترک معصیت نکرد با حُسن خلق و کلام حسن او را امر به ترک منکر نماید و مصالح ترک منکر و فعل معروف و مفاسد عکس آن را بیان کند تا مرتکب، متنبه شود و ترک معصیت بنماید، و اگر به همین مقدار مرتکب، متنبه شد و معصیت را ترک کرد اداء وظیفه شده است.

  مسأله۲۸۶۶.  درجه سوم از امر به معروف و نهی از منکر آن است که اگر معصیت کار، به زبان خوش و کلام حسن، ترک معصیت نکرد با غلظت و کلام خشن و تعییر و سرزنش، امر و نهی کند با مراعات ترتیب درجات زبری و خشونت.

  مسأله۲۸۶۷.  درجه چهارم از امر به معروف و نهی از منکر آن است که معصیت کار، از درجات مذکوره،  ترک معصیت نکند و مصر باشد در این صورت اگر بداند به زدن، ترک می‎کند و یا اقلا احتمال عقلایی باشد که زدن، مؤثر است و از ضرر به جان و مال و عرض خود یا مسلمان دیگری ایمن باشد واجب است زدن به مقداری که ترک معصیت کند به شرط آن که منجر به جرح و قتل نشود.

  مسأله۲۸۶۸.  اگر شخص با اهل معصیت، محشور باشد و بتواند به ترک معصیت، از معصیت آنها جلوگیری نماید، بهترین طریقه امر به معروف و نهی از منکر است مثلاً اگر رفیق انسان بخواهد غیبت کند انسان از استماع، معذرت بخواهد و بگوید من از خدا می‎ترسم غیبت کنم و اگر در بین تارک الصلاه‎ها باشد مراقب خواندن نماز باشد یا بین روزه‎خورها مراقب روزه باشد تا آنها به همین خواندن نماز و گرفتن روزه، تشویق شوند و نماز بخوانند و روزه بگیرند، بهترین اقسام نهی از منکر و امر به معروف را انجام داده است.

  مسأله۲۸۶۹.  به جای آوردن معروف و ترک نمودن منکر، بر هر مسلمان، واجب است و لکن آنان که امر و نهی می‎کنند باید در عمل به معروف و ترک منکر، بر دیگران، پیش قدم باشند زیرا عمل، شرط تأثیر گفتار است.

  مسأله۲۸۷۰.  وجوب امر به معروف و نهی از منکر، در باره مکلف، نسبت به اهل خودش تأکید بیشتر دارد پس اگر انسان ببیند که اهل خودش از واجبات، تهاون میورزد، مثلاً نماز نمی‎خواند یا اگر بخواند دارای قرائت صحیح نیست یا وضوی صحیح نمی‎گیرد یا آن که با بدن و لباس نجس، نماز می‎خواند در این صورت لازم است به ترتیبی که گفته شد، آنها را امر و نهی کند.

منبع: متن رساله توضیح المسائل آیت الله العظمی صافی گلپایگانی سایت  http://saafi.org

دسترسی آسان به این مطلب لینک کوتاه :
QR Code For:  رساله آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.